drukuj

Magia jemioły. Tajemnicze właściwości rośliny

Magia jemioły. Tajemnicze właściwości rośliny.

Jemiołuszki żerujące na owocach jemioły w Łaziskach.

Fot. Jacek Bieganowski

Na lekcjach biologii uczyliśmy się, że jemioła to półpasożytniczy krzew, który żeruje na drzewach. Powiedziano nam też, że jest jednym z symboli Bożego Narodzenia. Jednak to nie wszystko, co powinniśmy wiedzieć o jemiole.

To bardzo ciekawa roślina. Potrafi rosnąć na drzewach już całkiem chorych i pozbawionych liści. Krzew ten będący półpasożytem dla swojego żywiciela, może mieć także zastosowane lecznicze dla ludzi oraz stanowi pokarm dla niektórych gatunków ptaków.

Niektóre jemioły są na tyle bezwzględne, że chłonąc soki drzewne, przy okazji, zatruwają zielony organizm gospodarza. Drzewo usycha, a jemioła szuka następnego dawcy. To dzięki tym właściwościom uznano jemiołę za bardzo magiczną roślinę.

Jemioła pospolita - z łac. Viscum album – to zimozielony półpasożytniczy krzew. Oznacza to, że przebiega u niej proces fotosyntezy.

Tylko z tym, że produkty organiczne pobiera z rośliny żywicielskiej. Przy pomocy ssawek wchłania od niej wodę oraz sole mineralne. Krzew ma kulisty kształt o średnicy dochodzącej do 1 metra i żyje od dwóch do czterech lat. Jest rozdzielnopłciowy i dwupienny. Oddzielnie występują u niego osobniki męskie i żeńskie.

Pędy jemioły są nagie, oliwkowozielone, w węzłach łamliwe a liście ciemnozielone o zróżnicowanej szerokości i długości. W Polsce ten półpasożyt kwitnie od lutego do kwietnia, jego kwiaty są nektarodajne i zapylają je owady.

Owoce tej rośliny to tzw. nibyjagody, które są białe, trochę żółtawe, półprzezroczyste o kulistym kształcie i zawierają w środku śluzowatą substancję. Dojrzewają dopiero zimą i są pokarmem dla kilku gatunków ptaków.

Głównie dla stad jemiołuszek i paszkota, ale również dla kwiczoła, co ciekawe bażanta oraz wiosną dla drozda śpiewaka. W Polsce jemioła pospolita rośnie najczęściej na topoli kanadyjskiej i czarnej, lipie drobnolistnej, brzozie brodawkowatej, klonie pospolitym, jarzębie pospolitym i wierzbie białej.

Nadmierne opanowanie drzew rzez jemiołę może być dla nich szkodliwe a nawet śmiertelne

Roślina jest jednocześnie lecznicza i trująca. Jak ptaki sobie z tym radzą? W przypadku jemiołuszki, trawienie pokarmu trwa szybko, bo od 7 do 10 minut. W tak krótkim czasie soki trawienne rozkładają tylko miąższ i skórkę, a trujące nasiona pozostają nienaruszone.

Niestrawione resztki po posiłku są wydalane zaraz potem na zewnątrz, gdyż szybko przesuwają się przez żołądek i jelita. Jemiołuszka przemieszczając się rozsiewa wraz z odchodami nasiona, które przyklejają się do pni i gałęzi drzew.

Kiełkując przyczepiają się ściśle do kory drzewa chwytnikami, co jest zalążkiem nowej jemioły. Lecznicze właściwości jemioły naukowcy wykorzystali w preparacie o nazwie „Iscador", stosowanym w terapii przeciwnowotworowej oraz w walce z wirusem HIV.

Wzmacnia on system odpornościowy i może hamować rozwój komórek nowotworowych. Są też typy jemioły leczniczej – wyciąg z niej ma właściwości bakteriobójcze.

Zwyczaj zawieszania gałązek jemioły podczas świąt dotarł do nas z Anglii. Roślina była znana w Europie dużo wcześniej. Celtowie, którzy niegdyś zamieszkiwali tereny Brytanii, stosowali naparu z jej owoców, jako odtrutkę.

Wierzyli, że ten krzew ma magiczną moc, która broni ich przed demonami i innymi złymi mocami. Jemioła w pradawnych wierzeniach, miała wiele znaczeń. Dla Celtów była symbolem słońca i księżyca. Związane to było z rytualnym, corocznym ścinaniem przez celtyckich druidów krzaków jemioły ze starego dębu przy pomocy sierpa, wykonanego ze złota.

Krzew oznaczał też dla nich życie, dlatego że była rośliną wiecznie zieloną. Według wierzeń Celtów jemioła to także symbol płodności. W ludowej tradycji roślina symbolizuje moc przetrwania w bardzo trudnych warunkach, również przetrwanie duszy po śmierci.

Anglicy w XVII wieku zapoczątkowali tradycję całowania się pod jemiołą. Zwyczaj mający zapewnić nam szczęście życiowe, obecnie jest bardzo popularny na całym świecie, a zwłaszcza w USA.

Według obyczaju gałązkę jemioły zawieszamy nad wigilijnym stołem, zanim zabłyśnie pierwsza gwiazdka na niebie, nad kuchnią oraz nad frontowymi drzwiami. Zgodnie z tradycją, mężczyzna po każdym pocałunku pod jemioła, ma zrywać jeden z jej owoców. Jeśli uda mu się zerwać wszystkie owoce, oznaczać to będzie, że otrzyma dar płodności.

Wiara w magiczną moc jemioły wiązała się prawdopodobnie ze specyficznym lepkim sokiem z jej owoców, który uważano za boskie nasienie. Ponoć Bożonarodzeniowej gałązki jemioły nie wolno długo wyrzucać. Trzeba ją zasuszyć i przechowywać cały rok, aż do następnych świąt, aby jej magiczna moc działała okrągły rok. W innym razie jej czar pryśnie, zakochani pokłócą się, a przyjaźń się rozpadnie.

W Polsce jemioła jest chętnie stosowana do dekoracji domu w okresie zimowym. Szczególnie chętnie jest pozyskiwana w okresie Świąt Bożego Narodzenia. Gotowe gałązki, nierzadko obsypane jeszcze owocami, można kupić w okresie przedświątecznym jako wzbogacenie stroiku czy gwiazdkowego bukietu.

Uważajmy jednak, bo jemioła włożona do doniczki z innymi kwiatami, może je zaatakować i zniszczyć. Ciekawostką natomiast jest to, że krzew jemioły w Szwecji, Norwegii i na Łotwie jest pod ochroną państwową. 

Zdjęcia

  • Magia jemioły. Tajemnicze właściwości rośliny.
  • Magia jemioły. Tajemnicze właściwości rośliny.
Jestem absolwentem UMCS na kierunku matematyka. Członkiem organizacji pozarządowych OTOP, LTO, ZamToP, TP Bocian, OSP, SSIL, GLKS Omega. więcej »
WingsHunter
Autor:WingsHunter

Zaloguj się lub utwórz konto, by oceniać

Komentarze
Anna Szewc
Anna Szewc pt., 2011-12-16 20:29

I znowu coś bardzo fajnego...

Takie teksty naprawdę czyta się z przyjemnością. Dzięki

Anna Szewc
morgi27
morgi27 sob., 2011-12-17 17:45

hehe wczesniej o jemiole

hehe wczesniej o jemiole myslalem inaczej ze to kawalek jakiegos krzaka wieszanego na Swieta ale po przeczytaniu inaczej juz go postrzegam...